Antep fıstığının serüveni
Menengiç anaca vurulan bir aşıdan çıtlak fıstığa kadar. Aşağı kaydırın, bahçenin yıllarını birkaç saniyede izleyin.
Sahnede beliren noktalara dokunun, her birinin ardında bir bilgi saklı.
Kaydırın
IAşı
Önce menengiç, sonra fıstık.
Antep fıstığı çoğunlukla doğrudan dikilmez: önce yabani menengiç anaç yetişir ya da yerinde bulunur, sonra üzerine fıstık çeşidi aşılanır. Kurak ve kireçli, başka ağacın zorlandığı topraklarda tutunmasını bu köke borçludur.
Aşı zamanıNisan – Mayıs
IIBüyüme
Sabır burada yıllarla ölçülür.
Aşıdan sonra ilk ürün çoğunlukla beşinci ile yedinci yıl arasında gelir; tam verime on ile on beş yıl arasında ulaşılır. Buna karşılık ağaç çok uzun ömürlüdür: bir fıstık bahçesi kuranın torunu da o bahçeden toplar.
İlk ürünlerTam verim
IIIErkek ağaç
Bahçede erkek ağaç olmadan ürün olmaz.
Antep fıstığında erkek ve dişi çiçekler ayrı ağaçlardadır. Yalnız dişi ağaçlardan kurulu bir bahçe çiçek açar ama ürün vermez; bu yüzden aralara tozlayıcı erkek ağaçlar dikilir. Poleni taşıyan rüzgârdır.
ÇiçeklenmeNisan – Mayıs
IVSalkım
Bir yıl var, bir yıl yok.
Meyveler dalda salkım hâlinde durur ve yaz boyunca dolar. Antep fıstığında periyodisite çok belirgindir: bol ürün alınan "var yılı"nı, az ürün veren "yok yılı" izler. Budama ve bakım bu farkı yumuşatır, tamamen kaldırmaz.
Tane dolumuTemmuz – Ağustos
VHasat
Dış kabuk aynı gün soyulur.
Olgunlaşan salkımlar toplanır; meyveyi saran pembe-kırmızı dış kabuk aynı gün soyulmalıdır. Beklerse kabuğun boyası sert kabuğa geçer ve leke kalır — fıstıkta ilk kalite kaybı çoğunlukla burada olur.
HasatAğustos – Eylül
VIÇıtlak
Kendiliğinden çatlayan makbuldür.
Kabuğu soyulan fıstık kurutulur. Olgunlaşırken sert kabuğu kendiliğinden çatlamış olanlara çıtlak denir ve çerezlik değeri yüksektir; çatlamayanlar kırma ve iç olarak değerlendirilir.
Aranan özellikÇıtlaklık oranı