Farmoni
Gaziantep, taşlık arazi

Antep fıstığının serüveni

Menengiç anaca vurulan bir aşıdan çıtlak fıstığa kadar. Aşağı kaydırın, bahçenin yıllarını birkaç saniyede izleyin.

Sahnede beliren noktalara dokunun, her birinin ardında bir bilgi saklı.

Kaydırın
IAşı

Önce menengiç, sonra fıstık.

Antep fıstığı çoğunlukla doğrudan dikilmez: önce yabani menengiç anaç yetişir ya da yerinde bulunur, sonra üzerine fıstık çeşidi aşılanır. Kurak ve kireçli, başka ağacın zorlandığı topraklarda tutunmasını bu köke borçludur.

Aşı zamanıNisan – Mayıs

IIBüyüme

Sabır burada yıllarla ölçülür.

Aşıdan sonra ilk ürün çoğunlukla beşinci ile yedinci yıl arasında gelir; tam verime on ile on beş yıl arasında ulaşılır. Buna karşılık ağaç çok uzun ömürlüdür: bir fıstık bahçesi kuranın torunu da o bahçeden toplar.

İlk ürünlerTam verim
IIIErkek ağaç

Bahçede erkek ağaç olmadan ürün olmaz.

Antep fıstığında erkek ve dişi çiçekler ayrı ağaçlardadır. Yalnız dişi ağaçlardan kurulu bir bahçe çiçek açar ama ürün vermez; bu yüzden aralara tozlayıcı erkek ağaçlar dikilir. Poleni taşıyan rüzgârdır.

ÇiçeklenmeNisan – Mayıs

IVSalkım

Bir yıl var, bir yıl yok.

Meyveler dalda salkım hâlinde durur ve yaz boyunca dolar. Antep fıstığında periyodisite çok belirgindir: bol ürün alınan "var yılı"nı, az ürün veren "yok yılı" izler. Budama ve bakım bu farkı yumuşatır, tamamen kaldırmaz.

Tane dolumuTemmuz – Ağustos

VHasat

Dış kabuk aynı gün soyulur.

Olgunlaşan salkımlar toplanır; meyveyi saran pembe-kırmızı dış kabuk aynı gün soyulmalıdır. Beklerse kabuğun boyası sert kabuğa geçer ve leke kalır — fıstıkta ilk kalite kaybı çoğunlukla burada olur.

HasatAğustos – Eylül

VIÇıtlak

Kendiliğinden çatlayan makbuldür.

Kabuğu soyulan fıstık kurutulur. Olgunlaşırken sert kabuğu kendiliğinden çatlamış olanlara çıtlak denir ve çerezlik değeri yüksektir; çatlamayanlar kırma ve iç olarak değerlendirilir.

Aranan özellikÇıtlaklık oranı

Yaklaşık 0,0 kg kabuklu fıstıktan 0,0 kg iç fıstık.

Her fıstık bir değil

Bahçede çeşit seçimi kadar erkek ağacın çiçek zamanı da belirleyicidir. En bilinen üçü:

Bölge
Öne çıkan yanı
Tane

Fıstığım kaç kilo iç verir?

Kuru kabuklu fıstık miktarını ve iç randımanını seçin, yaklaşık ne kadar iç çıkacağını görün.

1.000 kg
İç randıman
≈ 521 kgyaklaşık 52 adet 10 kiloluk kasa

İç randıman, kabuklu fıstığın ne kadarının iç olduğunu gösterir. Çeşide, sulamaya, yılın koşullarına ve boş tane oranına göre değişir; buradaki hesap yalnızca seçtiğiniz orana göredir.

Fıstıkla işin varsa

Bu sayfa anlatıyor; Farmoni hesaplıyor ve takip ediyor.

Sıradaki serüvenler

Aynı kurguyla her ürünün kendi yolculuğu anlatılabilir: kendi takvimi, kendi bölgesi, kendi hasat sahnesiyle.

Tüm serüvenler

Sayfadaki takvimler ve oranlar Türkiye'de yaygın kabul gören aralıklardır; çeşide, bölgeye, bakıma ve yılın koşullarına göre değişir. Ortalama ya da tavsiye değildir — kendi bahçen için ziraat mühendisine ve alıcının fişine bak.