Farmoni
Malatya, boş bir bahçe yeri

Kayısının serüveni

Baharın en erken çiçeğinden sergide kuruyan meyveye kadar. Aşağı kaydırın, bahçenin yıllarını birkaç saniyede izleyin.

Sahnede beliren noktalara dokunun, her birinin ardında bir bilgi saklı.

Kaydırın
IDikim

Fidan kış sonunda toprağa girer.

Kayısı fidanı çoğunlukla kış sonunda, gözler uyanmadan dikilir. Bahçe yeri seçilirken soğuk havanın biriktiği çukur yerlerden kaçınılır; kayısıda asıl risk soğuğun kendisi değil, zamanıdır.

Dikim zamanıŞubat – Mart

IIBüyüme

Erken verir, erken yorulur.

Kayısı çoğunlukla üçüncü ile dördüncü yıl arasında ilk ürününü verir, tam verime altı ile sekiz yıl arasında ulaşır. Hızlı gelişen bir ağaçtır; budama ihmal edilirse dallar taç içinde birbirini gölgeler.

İlk ürünlerTam verim
IIIÇiçek ve don

Baharın ilk çiçeği, en büyük riski.

Kayısı yapraktan önce çiçek açar ve meyve ağaçlarının çoğundan erken uyanır. Bu erkencilik onu ilkbahar donlarına açık bırakır: birkaç saatlik geç don, bütün yılın ürününü alabilir.

ÇiçeklenmeMart – Nisan

IVOlgunlaşma

Renk sarıdan turuncuya döner.

Döllenen çiçeğin yerinde meyve büyür; önce yeşil ve sert, sonra sarı, hasada yakın turuncudur. Bu dönemde su ve sıcaklık hem iriliği hem kuru madde oranını belirler.

Meyve gelişimiNisan – Haziran

VHasat

Kurutmalık daha olgun toplanır.

Taze olarak satılacak kayısı biraz daha sert, kurutmalık olan ise ağaçta iyice olgunlaşmış hâlde toplanır. Hasat elle ve kısa aralıklarla yapılır; bir bahçe birkaç geçişte toplanır.

HasatHaziran – Temmuz

VIKurutma

Kükürtlü mü, kükürtsüz mü?

Çekirdeği çıkarılan kayısı sergide güneşte kurutulur. Kükürtlenen kayısı parlak turuncu kalır ve uzun süre öyle durur; kükürtsüz kurutulan ise koyu kahverengiye döner. İkisi de kuru kayısıdır, farkı işlemdedir.

Sergide kuruma5 – 10 gün

Yaklaşık 0,0 kg yaş kayısıdan 0,0 kg kuru kayısı.

Her kayısı bir değil

Malatya yöresinde kurutmalık çeşitler, batıda ise sofralık çeşitler öne çıkar. En bilinen üçü:

Bölge
Kullanım
Meyve

Yaş kayısım kaç kilo kuru eder?

Sergiye gelen yaş kayısı miktarını ve kuruma oranını seçin, yaklaşık ne kadar kuru kayısı çıkacağını görün.

1.000 kg
Meyvenin durumu
≈ 200 kgyaklaşık 20 adet 10 kiloluk kasa

Tahmini bir hesaptır. Yaş kayısının su oranı çeşide, sulamaya ve toplama zamanına göre değişir; çekirdeğin ağırlığı ve sergideki hava da sonucu etkiler.

Kayısıyla işin varsa

Bu sayfa anlatıyor; Farmoni hesaplıyor ve takip ediyor.

Sıradaki serüvenler

Aynı kurguyla her ürünün kendi yolculuğu anlatılabilir: kendi takvimi, kendi bölgesi, kendi hasat sahnesiyle.

Tüm serüvenler

Sayfadaki takvimler ve oranlar Türkiye'de yaygın kabul gören aralıklardır; çeşide, bölgeye, bakıma ve yılın koşullarına göre değişir. Ortalama ya da tavsiye değildir — kendi bahçen için ziraat mühendisine ve alıcının fişine bak.