Farmoni
Rize, çıplak yamaç

Çayın serüveni

Yamaca dikilen bir fidandan bardaktaki kuru çaya kadar. Aşağı kaydırın, bahçenin yıllarını birkaç saniyede izleyin.

Sahnede beliren noktalara dokunun, her birinin ardında bir bilgi saklı.

Kaydırın
IDikim

Yamaca sıra sıra.

Çay ağaç değil çalıdır ve Doğu Karadeniz'in eğimli yamaçlarına sıralar hâlinde dikilir. Bol yağış ve asitli toprak istediği için Türkiye'de yetiştiği alan dar bir şeritle sınırlıdır.

Dikim zamanıMart – Nisan

IIBudama

Çalı bilerek alçak tutulur.

Kendi hâline bırakılsa çay birkaç metreye çıkar. Bahçede ise budanarak bel hizasında, düz bir yüzey oluşturacak şekilde tutulur; toplayıcının rahatça uzanabildiği bu yüzeye toplama seviyesi denir.

İlk hasat3 – 4. yıl

IIIFiliz

İki yaprak, bir tomurcuk.

İlkbaharda toplama seviyesinin üstüne yeni sürgünler çıkar. Toplanması gereken kısım bu filizin ucudur: iki yaprak ve aradaki tomurcuk. Aşağıdaki yaşlı ve sert yapraklar bardaktaki çayın kalitesini düşürür.

İlk sürgünMayıs

IVSürgün

Bir sezon, üç kez.

Bir kez toplanan bahçe durmaz; birkaç hafta içinde yeni filizler çıkar. Sezon boyunca çoğunlukla üç sürgün dönemi yaşanır ve bahçe her dönemde yeniden toplanır.

Sürgün dönemiMayıs · Temmuz · Eylül

VHasat

Makas seviyeyi bozmaz.

Toplama elle ya da özel makasla, toplama seviyesinin üstünden yapılır. Seviyenin altına inmek gelecek sürgünü geciktirir. Toplanan yaş çay ezilmeden ve ısınmadan fabrikaya ulaştırılmalıdır.

Hasat dönemiMayıs – Ekim

VIFabrika

Yaş yaprak, kuru çaya dönüşür.

Fabrikada yaprak önce soldurulur, sonra kıvrılır, oksitlenir ve kurutulur. Bu aşamaların sonunda yeşil yaprak siyah çaya döner. Yaklaşık dört buçuk ile beş kilo yaş yapraktan bir kilo kuru çay çıkar.

Yaş çaydan kuru çayaYaklaşık 5'te 1

Yaklaşık 0,0 kg yaş çaydan 0,0 kg kuru çay.

Aynı yapraktan üç çay

Siyah, yeşil ve beyaz çay ayrı bitkiler değildir; hepsi aynı yaprağın farklı işlenmiş hâlidir. Fark, oksitlenmede:

İşlem
Oksitlenme
Demleme rengi

Yaş çayım kaç kilo kuru eder?

Fabrikaya giden yaş çay miktarını ve dönüşüm oranını seçin, yaklaşık ne kadar kuru çay çıkacağını görün.

1.000 kg
Dönüşüm oranı
≈ 200 kgyaklaşık 20 adet 10 kiloluk çuval

Tahmini bir hesaptır. Oran; yaprağın nemine, filizin körpeliğine ve fabrikadaki işleme göre değişir. Buradaki hesap yalnızca seçtiğiniz orana göredir.

Çayla işin varsa

Bu sayfa anlatıyor; Farmoni hesaplıyor ve takip ediyor.

Sıradaki serüvenler

Aynı kurguyla her ürünün kendi yolculuğu anlatılabilir: kendi takvimi, kendi bölgesi, kendi hasat sahnesiyle.

Tüm serüvenler

Sayfadaki takvimler ve oranlar Türkiye'de yaygın kabul gören aralıklardır; bölgeye, bakıma ve yılın koşullarına göre değişir. Ortalama ya da tavsiye değildir — kendi bahçen için ziraat mühendisine ve alıcının fişine bak.