Farmoni
Karadeniz, boş bir yamaç

Fındığın serüveni

Yamaçtaki bir ocaktan harmanda kuruyan fındığa kadar. Aşağı kaydırın, bahçenin yıllarını birkaç saniyede izleyin.

Sahnede beliren noktalara dokunun, her birinin ardında bir bilgi saklı.

Kaydırın
IDikim

Yamaca bir ocak kurulur.

Fındık tek gövdeli bir ağaç gibi değil, aynı kökten çıkan dal demeti — yani ocak — hâlinde yetiştirilir. Fidan çoğunlukla kış sonunda, yapraklar açmadan dikilir; Karadeniz'de bahçelerin büyük kısmı eğimli arazidedir.

Dikim zamanıŞubat – Mart

IIOcak

Kaç dal kalacağına karar verilir.

Ocakta genellikle altı ile sekiz dal bırakılır, dipten çıkan fazla sürgünler alınır. Ağaç çoğunlukla üçüncü ile dördüncü yıl arasında ilk ürününü verir; tam verime altı ile sekiz yıl arasında ulaşır.

İlk ürünlerTam verim
IIIKış çiçeği

Yaprak yokken çiçek açar.

Fındık kışın çiçeklenir. Dallardan sarkan sarımsı püsküller erkek çiçeklerdir; dişi çiçek ise tomurcuktan çıkan minik kırmızı bir püskürtüdür. Poleni rüzgâr taşır; bu yüzden bahçede tozlayıcı çeşitler karışık dikilir.

ÇiçeklenmeOcak – Şubat

IVÇotanak

Tane, zurufun içinde büyür.

Kışın gelen polen beklemeye geçer; döllenme ancak ilkbaharda gerçekleşir. Taneler yaz başında dolmaya başlar ve zuruf denilen yeşil kılıfın içinde, çotanak hâlinde birkaçı bir arada durur.

Tane dolumuHaziran – Temmuz

VHasat

Yamaçta, elle.

Çotanaklar olgunlaşınca toplanır; eğim yüzünden bahçelerin çoğunda makine kullanılamaz, hasat elle yapılır. Toplanan çotanak bekletilmeden harmana taşınır.

HasatAğustos – Eylül

VIHarman

Önce kurur, sonra zuruftan ayrılır.

Çotanaklar harman yerinde güneşte kurutulur; havaya göre çoğunlukla birkaç gün sürer. Kuruyan çotanak patozdan geçirilir, zuruf ayrılır ve geriye kabuklu fındık kalır. Alıcının baktığı ilk sayı ise randımandır.

Harmanda kuruma3 – 7 gün

Yaklaşık 0,0 kg kabuklu fındıktan 0,0 kg iç fındık.

Her fındık bir değil

Karadeniz'de onlarca yerli fındık çeşidi yetişir; alıcı çoğunlukla iriliğe, şekle ve randımana bakar. En bilinen üçü:

Bölge
Kullanım
Tane

Fındığım kaç kilo iç verir?

Kabuklu fındık miktarını ve randımanı seçin, yaklaşık ne kadar iç fındık çıkacağını görün.

1.000 kg
Randıman
≈ 500 kgyaklaşık 50 adet 10 kiloluk kasa

Randıman, kabuklu fındığın içinin ağırlık oranıdır ve alımda ölçülerek belirlenir. Çeşide, yılın koşullarına ve kurumaya göre değişir; buradaki hesap yalnızca seçtiğiniz orana göredir.

Fındıkla işin varsa

Bu sayfa anlatıyor; Farmoni hesaplıyor ve takip ediyor.

Sıradaki serüvenler

Aynı kurguyla her ürünün kendi yolculuğu anlatılabilir: kendi takvimi, kendi bölgesi, kendi hasat sahnesiyle.

Tüm serüvenler

Sayfadaki takvimler ve oranlar Türkiye'de yaygın kabul gören aralıklardır; çeşide, bölgeye, bakıma ve yılın koşullarına göre değişir. Ortalama ya da tavsiye değildir — kendi bahçen için ziraat mühendisine ve alıcının fişine bak.